อยากจะปฏิเสธ ทำไงดี!!
กลับมาพบกันอีกครั้งค่า
วันก่อนเลื่อน ๆ ทวิตเตอร์อยู่ก็ได้ไปเจอคลิปนึงมา
คลิปนี้เป็นคลิปของเรียวตะ เป็นคนญี่ปุ่นที่มาประกวดรายการ The Face Men Thailand เค้าน่ารักมากก5555555555
ซึ่งเกี่ยวกับการพูดปฏิเสธ เปรียบเทียบระหว่างคนไทยกับคนญี่ปุ่นเมื่อถูกชวนไปกินข้าวนั่นเองงง
มีอีกเคสหนึ่งที่เจอมา คือในข้อสอบเข้ามหาวิทยาลัย ตอนที่สอนพิเศษน้อง ๆ มัธยม
スダー: 雨ですね。かさを持っていますか。
本田 : ___。
スダー: じゃ、これをどうぞ。
1. かさを貸しましょうか
2. 今朝は天気がよかったから...
3. ええ、かばんの中にありますよ
4. スダーさんは持っていませんか
ข้อไหนเข้ามากที่สุดคะ??
คำตอบก็คือ ข้อ 2 ที่ดูเป็นไปได้มากที่สุด
สำหรับ sense ของคนไทยก็จะรู้สึกแปลก ๆ ว่าทำไมมันถึงตอบได้
ในเมื่อสุดาถามว่ามีร่มไหม ฮนดะกลับตอบว่า เพราะว่าเมื่อเช้าอากาศดี... ซึ่งดูไม่ใช่คำตอบที่ตรงกับคำถามเลย…
จริง ๆ เหมือนที่ทุก ๆ คน(น่าจะ)เคยรู้กันมาบ้างแล้วว่าเวลาคนญี่ปุ่นปฏิเสธจะพูดอ้อมโลกมากกกกกก สาทายายไปนู่น จะไปอโศกจากสยามก็อ้อมไปนู่นลาดกระบัง ให้อีกฝ่ายไปตีความเอา ในขณะที่คนไทยปฏิเสธไปตรง ๆ เลย ใช่คือใช่ ไม่คือไม่
พอได้ดูคลิปประกอบกับเจอข้อสอบแล้วก็รู้สึกว่า เอ้อ เรื่องการพูดปฏิเสธของคนญี่ปุ่นนี้มันก็น่าสนใจนะ
เลยลองหาข้อมูลแล้วมาสรุปให้ทุกคนได้อ่านกันอย่างง่าย ๆ พอสังเขป
1. การพูดปฏิเสธของคนญี่ปุ่น
2. รูปแบบ
3. เคสตัวอย่าง
4. สรุป
มาเริ่มดูกันนนนน
1. การพูดปฏิเสธของคนญี่ปุ่น
เวลาใครชวนไปไหน ทำอะไร หรือเวลาใครถามอะไร ขอให้ช่วยอะไร มันก็ต้องมีทั้งได้และไม่ได้ใช่มั้ยคะ แต่พอจะปฏิเสธ มันก็เป็นสิ่งที่ค่อนข้างพูดยาก เพราะถ้าปฏิเสธไปตรง ๆ ก็จะเป็นการสื่อสารที่อาจทำให้เกิดความรู้สึกลบต่ออีกฝ่ายหรืออาจทำให้อีกฝ่ายไม่พอใจได้ เราก็เลยต้องรักษาน้ำใจ รักษาความสัมพันธ์กับเขาไว้ด้วย หลีกเลี่ยงการพูดไปโต้ง ๆ ด้วยการอธิบายเหตุการณ์ต่าง ๆ หรือเหตุผลให้อีกฝ่ายเข้าใจอย่างอ้อม ๆ แทน
และด้วยความที่ภาษาญี่ปุ่นชอบใช้สำนวนอ้อมค้อม คลุมเครือ (曖昧) พูดไม่จบประโยค และให้อีกฝ่ายตีความเอาเอง ทำให้สิ่งเหล่านี้เป็นเครื่องมือที่ช่วยให้ปฏิเสธได้ง่ายขึ้น และใช้กันเยอะมากกก เพราะคนญี่ปุ่นเนี่ย เค้าจะค่อนข้างจริงจังกับเรื่องมารยาทมาก ก็คือ พูดอ้อม ๆ ไว้ เพื่อให้อีกฝ่ายไม่รู้สึกลบมาก หรือให้เกียรติฝ่ายตรงข้ามด้วยนั่นเอง
2. รูปแบบในการปฏิเสธ
(อ้างอิงจากกลวิธีปฏิเสธของ 蒙 ที่ศึกษาเกี่ยวกับการถ่ายโอนทางวัจนภาษาในการปฏิเสธของชาวญี่ปุ่น)
2.1 พูดปฏิเสธตรง ๆ : いいえ / 行けない
การพูดปฏิเสธตรง ๆ ก็มีนะคะ ไม่ใช่ไม่มีเลย แต่อาจจะพบน้อยมากก
2.2 พูดไม่จบ พูดค้างไว้ : 明日は少し‥‥
2.3 อ้างเหตุผล : 用事があるので / …から / …のです
2.4 แสดงถึงความเสียใจ ขอโทษ : すみません
2.5 เสนอทางเลือก : 土曜日であれば
2.6 รักษาความสัมพันธ์ สัญญาว่าจะทำ : 今度やります
2.7 พูดแสดงความรู้สึกมีส่วนร่วม : 行きたいけど
2.8 แสดงความขอบคุณ : ありがたいですが
2.9 พูดยืนยัน : 明日ですか？
2.10 แสดงเงื่อนไข : 仕事終わったら大丈夫
2.11 การตอบรับ : わかった
2.12 เรียกอีกฝ่าย : Aさん
2.13 ใช้คำอุทาน : 大変だね
2.14 แสดงความไม่แน่ใจ : そうですね
2.15 ตำหนิ : 早めに言ってくればいいのに
2.16 ชื่นชม : 僕より君の方が歌が上手だぞ
ขอยกตัวอย่างโครงสร้างการปฏิเสธ อ้างอิงจากวิจัย カノックワン ラオハブラナキット (หรืออ.กนกวรรณ อาจารย์ประจำวิชานี้นี่เอง)
あはー、ちょっと 用事があるので うーん、やっぱり 難しい かな。
ก็จะเป็นการใช้ คำชี้เกริ่นนำเหตุผล -> เหตุผล -> คำชี้นำความเป็นไปไม่ได้ -> บอกว่าเป็นไปไม่ได้
3.เคสตัวอย่าง
3.1 ตัวอย่างประโยคจากในสื่อทีวี
ได้ดูจากในรายการ Terrace house
A : 6日、ライブに行く？
B : そこ、仕事なんだ。(เป็นการอ้างเหตุผล)
A : 3日、何してるの？ バイクのレースがあったの。
B : 3日は仕事だ。1〜2日は休みだけど。めっちゃ行きたかったっす。(อ้างเหตุผล+เสนอทางเลือก+พูดแสดงความรู้สึกมีส่วนร่วม)
3.2 ตัวอย่างจากสื่อในทวิตเตอร์ที่มีผู้พบเจอในเหตุการณ์จริง
3.2.1 พูดขอโทษ + พูดไม่จบ พูดค้างไว้
3.2.2 พูดค้างไว้
3.2.3 ให้เหตุผล + เสนอทางเลือก
3.2.4 ชื่นชม+ปฏิเสธ+แสดงความรู้สึกร่วม
4.สรุป
ญี่ปุ่นมักจะไม่ปฏิเสธตรง ๆ เพราะมองว่าไม่สุภาพ ไม่ถนอมน้ำใจอีกฝ่าย อาจทำให้อีกฝ่ายรู้สึกไม่ดี จึงมีการใช้คำหรือประโยคเพื่อเลี่ยงการพูดตรง ๆ ได้หลายวิธีมากก นับว่าเป็นศิลปะในการใช้ภาษาอย่างหนึ่งเลยทีเดียว และชาวต่างชาติอย่างคนไทยเองก็เห็นตรงจุดนี้และค่อนข้างให้ความสำคัญกับวิธีการพูดปฏิเสธเช่นเดียวกัน (จากการกล่าวถึงในทวิตเตอร์)
ดังที่ได้กล่าวไปด้านต้นตรงตัวอย่างข้อสอบ ถึงแม้จะไม่ใช่คำชวน แต่ก็เป็นการปฏิเสธที่ไม่พูดตรง ๆ เหมือนกัน ถ้าหากตอบว่าไม่ ไม่ได้เอามาตรง ๆ มันก็อาจจะดูแข็ง ๆ ทื่อ ๆ ตรงเกินไป ไร้ศิลปะไปหน่อย และบอกเป็นนัยว่าจะต้องไปรบกวนอีกฝ่ายที่จะต้องช่วยเอาร่มให้ แต่การตอบเลี่ยงแบบนั้นทำให้ตีความได้ว่าเห้ย จริง ๆ ไม่ได้ตั้งใจไม่เอามานะ เมื่อเช้าอากาศดีแท้ ๆ ทำให้ไม่ได้พกมาด้วย
ฉะนั้น เมื่อได้รู้จักวิธีการพูดปฏิเสธของคนญี่ปุ่นไปแล้ว เราจะได้เข้าใจความแตกต่างทางวัฒนธรรม เพื่อจะได้อยู่ร่วมกันได้ สานสัมพันธ์อันดีกับคนญี่ปุ่น แบบเออ ถ้าเราพูดแบบนี้มันไม่โอเคนะ จะได้ใช้ให้ถูกต้อง และก็เข้าใจเค้าด้วยว่าธรรมชาติเค้าเป็นแบบนี้ งั้นอย่าไปรำคาญเลยนะคะ ^^
แถมคำศัพท์เกี่ยวกับเนื้อหานี้!
1.断る (v) ปฏิเสธ
2. 遠回し (n) อ้อมค้อม
3. 勧誘 (n) การชักชวน
4. 曖昧 (n) กำกวม คลุมเครือ
5. 謝罪 (n) ขอโทษ
6. 不可 (n) เป็นไปไม่ได้
7. 観察 (n) การสังเกต
สำหรับวันนี้ขอลาแต่เพียงเท่านี้
ลองเอาไปปรับใช้กันได้เพื่อสานสัมพันธ์กับคนญี่ปุ่งงงงง
แล้วพบกันใหม่ในบล็อกหน้าค่า
ปล.หลังจากที่ได้ศึกษาเรื่องนี้ก็ได้ใช้จริงพอดีเลย
เมื่อวันก่อนมีคนญี่ปุ่นมาชวนทำนองว่า 会えて嬉しいな แต่เราไม่สะดวกไปเลยปฏิเสธไปแบบอ้อม ๆ เพื่อรักษาน้ำใจบอกว่าใกล้สอบแล้วเลยยุ่งมากน่ะ… รู้สึกได้เอาไปใช้จริง ๆ แล้วแฮปปปปปปี้ ที่ไม่ได้ทำร้ายจิตใจเขามากเกินไป55555555
อ้างอิง
ชัญญานุช โยรภัตร, กลวิธีการตอบปฏิเสธโดยไม่ใช้คำว่า “ไม่” ในภาษาญี่ปุ่น (2010)
พรรษวัชร์ อินทาภิรัต, กลวิธีปฏิเสธคำชวน : ศึกษาเปรียบเทียบการอ้างเหตุผลด้วยการไม่พูดความจริงในภาษาญี่ปุ่น - ไทย (2018)
カノックワン ラオハブラナキット、日本語学習者にみられる「断り」の表現 (1997)
มีอ้างอิงของอาจารย์ประจำวิชานี้ด้วย อ่านมาเยอะมากเลย สรุปได้น่าสนใจมากด้วยค่า กลวิธีการปฏิเสธของคนญี่ปุ่นมีหลากหลายจริงๆ
ตอบลบขอบคุณค่ะ รวบรวมข้อมูลจากหลายแหล่งจะได้แม่นยำมากขึ้นค่ะ ;-;
ลบวิธีการปฏิเสธของญี่ปุ่นมีเยอะมากๆๆ หนูเพิ่งเรียนได้แค่ いいえ เอง ถ้าพูดำด้หนูจะลองใช้บ้างค่ะ
ตอบลบ